انواع سنسور در آسانسورها؛ بررسی کامل کاربرد، عملکرد و اهمیت هر سنسور

انواع سنسور در آسانسور ها: آسانسور ها از پیچیده‌ ترین سیستم‌ های مکانیکی و الکترونیکی در ساختمان‌ها هستند. برای اینکه این سیستم به‌صورت ایمن، دقیق و روان عمل کند، از مجموعه‌ ای از سنسور ها استفاده می‌شود. نقش سنسورها در آسانسور مانند نقش حواس پنج‌ گانه در بدن انسان است؛ آن‌ ها شرایط را سنجیده و اطلاعاتی حیاتی به تابلو فرمان ارسال می‌کنند تا حرکت کابین کاملاً کنترل‌ شده باشد.

در این مقاله به‌صورت کامل و تخصصی با انواع سنسورهای آسانسور، اجزای آن‌ها، نحوه عملکرد، محل نصب، مزایا و اهمیت هر کدام آشنا می‌شوید.

سنسور آسانسور چیست و چرا اهمیت دارد؟

سنسور آسانسور یک قطعه دقیق و حساس است که پارامتر مشخصی مانند وزن، سرعت، دما، وجود مانع یا موقعیت کابین را اندازه‌گیری می‌کند. خروجی این سنسورها به تابلو فرمان ارسال می‌شود و فرمان‌های کنترلی مطابق اطلاعات سنسورها اجرا می‌شود.

بدون وجود سنسور‌ها، آسانسور نمی‌تواند:

• به‌موقع در طبقات توقف کند

• حرکت ایمن داشته باشد

• از برخورد درب با افراد جلوگیری کند

• سرعت خود را کنترل کند

• وضعیت اضطراری را تشخیص دهد

به همین دلیل سنسورها از مهم‌ترین تجهیزات ایمنی آسانسور محسوب می‌شوند.

معرفی کامل انواع سنسورهای آسانسور

در این بخش، تمام سنسورهای مهم آسانسور را با توضیح تخصصی بررسی می‌کنیم:

۱- سنسور درب آسانسور (Door Sensor)

وظیفه اصلی سنسور درب:

تشخیص حضور افراد یا اجسام در مسیر بسته شدن درب و جلوگیری از برخورد آن با مسافران.

انواع سنسور درب:

سنسور نوری خطی (Light Beam Sensor):

این سنسور از یک فرستنده و گیرنده مادون قرمز تشکیل شده و در صورت قطع شدن نور، مانع را تشخیص می‌دهد.

سنسور پرده نوری (Curtain Sensor):

پیشرفته‌ترین نوع سنسور درب با ده‌ها پرتوی نوری.
مزایا:

• پوشش کامل عرض درب

• دقت بسیار بالا

• کاهش احتمال خطا

سنسور مکانیکی:

در آسانسورهای قدیمی استفاده می‌شود. تنها زمانی فعال می‌شود که جسم با درب برخورد کند.

محل نصب:

روی درب کابین و قاب درب طبقات.

اهمیت:

ایمنی مسافران، خصوصاً کودکان، سالمندان و افراد دارای توان محدود.

۲ـ سنسور حدی یا لیمیت سوییچ (Limit Switch)

لیمیت سوییچ‌ ها در نقاط خاصی از چاه آسانسور قرار می‌ گیرند و وظیفه دارند رسیدن کابین به انتهای مسیر یا طبقات مشخص را تشخیص دهند.

کاربرد ها:

• جلوگیری از حرکت بیش‌ازحد کابین بالا یا پایین

• تعیین نقاط توقف طبقات

• حفاظت در برابر سقوط یا انحراف کابین

انواع لیمیت سوییچ:

• لیمیت سوییچ اضطراری

• لیمیت سوییچ طبقات

• لیمیت سوییچ پاراشوت

۳ـ سنسور وزن آسانسور (Load Sensor)

سنسور وزن برای تشخیص مقدار باری است که کابین حمل می‌کند.

نحوه عملکرد:

با اندازه‌گیری فشار واردشده به کف کابین یا سیم‌بکسل، وزن را محاسبه می‌کند.

کاربردها:

• جلوگیری از حرکت در صورت اضافه‌بار

• نمایش هشدار صوتی یا تصویری

• تنظیم سرعت کابین

• جلوگیری از آسیب به موتور و درایو

محل نصب:

• زیر کابین

• در اتصالات سیم‌بکسل

• روی فلکه گاورنر

اهمیت:

یکی از مهم‌ترین عوامل جلوگیری از سقوط، فشار بیش از حد و آسیب‌های پرهزینه.

۴ـ سنسور سرعت (Speed Sensor / Encoder)

این سنسور معمولاً روی موتور آسانسور نصب می‌شود.

وظایف سنسور سرعت:

• تعیین سرعت دقیق کابین

• کمک به کنترل هوشمند درایو

• جلوگیری از افزایش یا کاهش ناگهانی سرعت

• تنظیم شتاب و کاهش سرعت نرم

بدون سنسور سرعت چه می‌شود؟

• حرکت آسانسور همراه با شوک

• افزایش احتمال گیر کردن کابین

• توقف ناگهانی در طبقات

۵ـ سنسور موقعیت کابین (Position Sensor)

برای اینکه آسانسور بداند دقیقاً کجای چاه قرار دارد، از این سنسور استفاده می‌شود.

انواع سنسور موقعیت:

• مغناطیسی

• نوری

• القایی

مزایا:

• توقف دقیق در طبقات بدون بالا یا پایین بودن

• کاهش خرابی‌های ناشی از mis-leveling

• افزایش رضایت مسافران

۶ـ سنسور گاورنر (Overspeed Governor Sensor)

گاورنر یکی از مهم‌ترین تجهیزات ایمنی آسانسور است.

عملکرد:

اگر کابین سریع‌تر از حد مجاز حرکت کند، سنسور سرعت این وضعیت را تشخیص داده و گاورنر باعث فعال شدن ترمز اضطراری پاراشوت می‌شود.

مزایا:

• جلوگیری از سقوط آسانسور

• ایمنی ۱۰۰٪ مسافران در شرایط خطر

ـ سنسور هم‌ سطح‌ کننده (Leveling Sensor)

وظیفه دارد کابین را دقیقاً هم‌ سطح با کف طبقه نگه دارد.

نقش مهم:

از خطراتی مثل لغزش، افتادن یا گیر کردن پای مسافران جلوگیری می‌کند.

۸ـ سنسور کف چاه یا Pit Switch

این سنسور در پایین‌ترین نقطه چاه نصب می‌شود.

کاربرد:

• تشخیص حضور تکنسین یا مانع

• جلوگیری از حرکت کابین هنگام سرویس

• افزایش ایمنی تعمیرکاران

۹ـ سنسور آتش‌نشانی (Fire Sensor / Smoke Detector)

آسانسور باید در صورت آتش‌ سوزی به طبقه امن منتقل شود.

وظایف:

• تشخیص دود، حرارت یا آتش

• قطع حرکت آسانسور

• تغییر حالت به Fire Mode

• جلوگیری از باز شدن درب در طبقات خطرناک

 ۱۰ـ سنسور ضربه و لرزش (Shock Sensor)

در آسانسور های مدرن استفاده می‌شود.

نقش:

• تشخیص ضربه‌ های غیرطبیعی

• جلوگیری از خرابی بالابر

• محافظت از کابین و ساکنان

۱۱ـ سنسور UPS و برق اضطراری

در آسانسورهای جدید، سنسور کنترل برق نقش مهمی دارد.

وظیفه:

• تشخیص قطعی برق

• انتقال کابین به نزدیک‌ترین طبقه

• باز کردن درب برای خروج امن مسافران

چرا استفاده از سنسورهای استاندارد مهم است؟

به‌ کارگیری سنسور های نا مرغوب باعث بروز مشکلاتی مثل:

 توقف ناگهانی کابین
 بسته‌ شدن درب روی افراد
 خرابی موتور
 توقف بین طبقات
 مصرف انرژی بیشتر
 خطر سقوط یا گیر کردن

در مقابل، سنسور های استاندارد:

امنیت مسافران را تضمین می‌کنند
حرکت آسانسور را نرم و بی‌ صدا می‌کنند
هزینه سرویس و تعمیر را کاهش می‌دهند
عمر دستگاه را افزایش می‌دهند

سخن پایانی

سنسورها یکی از کلیدی‌ ترین بخش‌ های آسانسور هستند و عملکرد صحیح آن‌ ها به معنای امنیت کامل مسافران است. شناخت انواع سنسورها به مدیران ساختمان، تکنسین‌ها و کاربران کمک می‌کند تا تفاوت یک آسانسور استاندارد و غیر استاندارد را به‌ خوبی درک کنند.